Liesbeth Velema is expert Voeding & Gedrag bij het Voedingscentrum. Als gedragsexpert van het programma Eetomgevingen kijkt ze met belangstelling naar de zorg. Hoe stimuleer je gasten en medewerkers om een gezonde keuze te maken? En welk aanbod hoort daarbij? Over slim nudgen en de Schijf van Vijf.
Welke relatie heeft het Voedingscentrum met de zorgsector?
“We adviseren over preventie en herstel, bijvoorbeeld bij ondervoeding. Daarnaast staan we bekend als kennispartner binnen Goede Zorg Proef Je, om het aanbod in de zorg gezonder en duurzamer te maken. Daarvoor hebben we de Richtlijn Eetomgevingen ontwikkeld, met de Schijf van Vijf als basis. Die kennis betreft niet alleen het aanbod zelf, maar ook de presentatie en communicatie. Alles om ervoor te zorgen dat medewerkers en bezoekers een gezondere keuze maken.”
Wat zijn momenteel de grootste uitdagingen?
“De helft van alle volwassenen heeft overgewicht. We weten dat de eetomgeving grote invloed heeft op wat we eten, of wat we normaal vinden om te eten. Helaas worden veel mensen ‘gestuurd’ naar te vette, zoute en/of zoete producten. Tachtig procent van het aanbod in de supermarkt valt buiten de Schijf van Vijf. Het is een uitdaging om dit veranderen. Een andere uitdaging is dat veel mensen het aanbod niet als een probleem zien en al snel denken aan ‘betutteling’. Toch is het aan de overheid om de mensen te beschermen.”
Welke rol spelen jullie binnen de Green Deal?
“Binnen de Green Deal streven we naar een verhouding van 60 procent plantaardige eiwitten en 40 procent dierlijk. We laten graag zien hoe je op een gezonde manier een plantaardig aanbod kunt bieden, vanuit de Richtlijn Eetomgevingen. Veel bewerkte vleesvervangers zijn daarvoor te zout, maar je hebt ook alternatieven; van Jackfruit tot peulvruchten. Daarover adviseren we.”
Ziet u nog ruimte voor verbeteringen in de zorg?
“De zorg is heel ambitieus en wil qua aanbod echt gezonder en duurzamer worden. Toch lukt dat niet altijd, omdat het voor leveranciers soms moeilijk is om producten op grote schaal te leveren. Vandaar dat we binnen Goede Zorg Proef Je ook met de leveranciers kijken naar het assortiment, zoals volkorenbrood, zoutarme hummus en 30+ kaas. Zo willen we vraag en aanbod beter op elkaar afstemmen.”
Fitte zorgmedewerkers zijn goud waard. Kan het Voedingscentrum daar nog iets in betekenen?
“We werken samen met cateraars en ziekenhuisbesturen, bijvoorbeeld in Goede Zorg Proef Je. En we hebben een toolbox met hulpmiddelen waarmee je gasten en medewerkers kunt stimuleren, zoals een webtraining over het toepassen van de Richtlijn Eetomgevingen. Denk bijvoorbeeld aan de juiste verhouding; als 60 procent van je aanbod binnen de Schijf van Vijf valt, en 40 procent daarbuiten, maken de mensen sneller een gezonde keuze. Helemáál wanneer je een special aanbiedt met korting. Een gezond broodje bijvoorbeeld, al zou ik niet de nadruk op het gezonde leggen. Met het ‘Broodje van de Dag’ leg je die nadruk op het speciale, dat werkt psychologisch gezien beter. Als er dan ook nog veel broodjes liggen, denkt men al snel: die zullen wel populair zijn, laten we het eens proberen. Met slimme presentaties kun je veel bereiken. In de meeste omgevingen worden we onbewust de andere kant op genudged, laten wij dan het goede voorbeeld geven.”
Uit Served 1 2024.
