Elke derde week van juli is Nijmegen in de ban van de Vierdaagsefeesten. Terwijl in en om Nijmegen duizenden wandelaars meedoen aan de Vierdaagse, nemen feestvierders, foodtrucks en cateraars bezit van de Waalstad. Ondanks de drukte wordt de ecologische voetafdruk steeds lager, zo blijkt uit de cijfers.
Afgelopen juli vond de 55e editie plaats van de Vierdaagsefeesten. Met ongeveer 1,5 miljoen bezoekers is dit een van de grootste meerdaagse evenementen van Europa. Die was alweer een stukje groener dan het jaar ervoor. De ambities van de Vierdaagsefeesten liegen er niet om: in 2030 moet het event klimaatneutraal zijn, en in 2050 volledig circulair. “Dit gebeurt in stappen”, vertelt duurzaamheidsmanager Thomas Janssen. “In 2022 introduceerden we bijvoorbeeld ons circulaire bekersysteem van recyclebare PET-softcups. Deze wegwerpbekers van zacht PET-plastic worden na gebruik ingezameld en omgesmolten tot weer nieuwe bekers. Vorig jaar wisten we 76 procent van alle bekers in te zamelen, aanzienlijk méér dan in de jaren ervoor.”
IJzeren afvalvis
In Nijmegen feesten ze met een groen hart. Of, zoals ze hier zeggen: ‘met een grúún hert’. Volgens Thomas zijn festivalbezoekers het steeds meer gewend om bekers te recyclen, “zo ook op de Vierdaagse”. Die bezoekers komt de organisatie tegemoet door op strategische plekken afvalbakken neer te zetten. “Daarnaast lopen er door de hele stad cleanteams die zwerfafval opruimen én bekers apart inzamelen”, zegt Thomas. “Tenslotte is er nóg een prikkel. Onze duurzaamheidstoeslag is verhoogd van 50 cent tot een euro per beker. Veel mensen zijn daarom extra zuinig op hun beker, zodat ze die meerdere keren kunnen gebruiken. Daar waar de bezoekers het festivalterrein oplopen, zien ze grote communicatie-uitingen over het bekersysteem, bedoeld om hen op een laagdrempelige manier te nudgen.”
Herbruikbaar servies
Na bekers is plastic servies de grootste afvalstroom. De Vierdaagsefeesten tellen ruim 140 food stands. Vijf daarvan deden in 2025 mee aan een pilot met herbruikbaar servies van hard plastic. “Dit servies werd ingezameld, afgewassen en opnieuw gebruikt”, vertelt Thomas. “Bezoekers betaalden 2,50 euro statiegeld per bord of bakje. Van de tienduizend items is uiteindelijk 92 procent weer ingezameld. Daarmee was de pilot een groot succes en kunnen we vol vertrouwen toewerken naar onze ambitie voor 2029. Die is om álle foodstands- en trucks te laten werken met herbruikbaar servies.”
Impact per gerecht
Food en non-food zijn cruciaal voor het behalen van de ecologische ambities. Precies daarom brengt het festival sinds 2025 de klimaatimpact van het eten in kaart. “Hiervoor werken we met de Klimato app”, vertelt Thomas. “Deze tool maakt inzichtelijk hoeveel CO2 een stand, foodtruck, cateraar of restaurant (indirect) uitstoot per gerecht. Klimato beschikt over een database aan producten, met daaraan gekoppeld de CO2-waarden. Vul je per gerecht de ingrediënten in, dan komt daar een totaalwaarde uit. Alle uitkomsten koppelen we ná de Vierdaagsefeesten aan de verkoopcijfers per foodstand. Zo weten we precies hoeveel uitstoot er is, omgerekend naar CO2.”. In 2025 bedroeg de gemiddelde uitstoot 1,26 kg per gerecht (de cijfers van 2026 laten nog op zich wachten). Dat is flink minder dan het wereldwijde gemiddelde van 1,6 kg. “Niet slecht”, zegt Thomas een beetje zuinig. “Maar het kan en moet beter. Als we wereldwijd onder de 2 graden opwarming willen blijven, volgens het Klimaatakkoord van Parijs, dan moeten we naar een gemiddelde van 0,9 kg CO2eq per maaltijd. Er is dus nog werk aan de winkel.”
Van rund naar kip
Hoe willen Thomas en zijn collega’s dit voor elkaar krijgen? Door bewustwordings-campagnes voor bezoekers? “Die hebben op de korte termijn niet zo veel effect”, antwoordt hij. “Het aanbod is bepalend, dáár moet je het verschil maken. We kijken bijvoorbeeld al selectiever naar de keuze voor foodtrucks. Wat doen zij aan duurzaamheid? Dit betekent overigens niet dat we per definitie voor plantaardig gaan. Van rund naar kip levert méér winst op dan van kip naar vega(n). En veel bezoekers willen toch graag een stukje vlees eten. Daarom gaan we met een aantal foodtrucks in gesprek over de slimste aanpassingen. Én over de communicatie, want hoe verkoop je bijvoorbeeld een hybride burger? Niét door hem als ‘hybride burger’ op de kaart te zetten. Wél door ‘m bijvoorbeeld de ‘umami burger’ te noemen, met vermelding van de ingrediënten. Dan ligt de focus veel meer op smaak en beleving. Daarnaast kijken we naar de herkomst van producten, met uiteraard een voorkeur voor lokaal en biologisch. Zo komt onze ambitie om in 2030 klimaatneutraal te zijn, steeds dichterbij!”
Uit Served 3 2026
