Bij GGZ-instelling Vincent van Gogh in Venray kiezen ze per 2024 voor een ‘afdelingsgebonden voedingsbeleid’. Met een grotere participatie van de cliënten, die zelf de regie krijgen over het eten. Volgens initiatiefnemer René van Bruxvoort draagt dit sterk bij aan hun duurzame herstel.
In 2015 sloot de centrale keuken van GGZinstelling Vincent van Gogh. “Het idee was om dichter bij de cliënten te gaan werken”, vertelt René, adviseur eten, drinken en gastvrijheid. “Op de afdelingen; met een kleine keuken voor het regenereren van de maaltijden, die aan tafel geserveerd worden. Na een aantal jaren ontstond de behoefte om de cliënten steeds meer te betrekken bij het bereidingsproces, omdat we denken dat eten bijdraagt aan een duurzaam herstel. Als je eenmaal hersteld bent en je gaat weer terug de maatschappij in, dan moet je zelf een goede maaltijd kunnen bereiden. Met goed en gezond eten is er minder risico op een terugval. Hetzelfde geldt overigens voor hygiëne en uiterlijke verzorging. Wie goed voor zichzelf zorgt, heeft een kleinere kans om in
neerwaartse spiraal te geraken.”
Per afdeling verschillend
Zelf een gezonde maaltijd bereiden, draagt enerzijds bij aan het herstel binnen de instellingsmuren. Anderzijds verkleint dit het risico op een eventuele terugval na terugkeer in de maatschappij. Bij Vincent van Gogh is het voedingsbeleid ‘afdelingsgebonden’; hoe het eten precies geïntegreerd wordt, hangt af van de soort afdeling en de behandeling. “Het eten draagt niet alleen bij aan het herstel, maar is ook een middel om doelen te behalen”, zegt René. “Elke cliëntengroep heeft een eigen behandelplan. Eten en drinken zijn hier een onderdeel van. Op de afdeling ‘Angst & Dwang’ ligt de focus wat meer op het zélf boodschappen doen. Dit kan voor sommige cliënten heel confronterend zijn. Op de afdeling Langdurige Behandeling & Verblijf hebben we een pilot gedaan. Hier is de doelstelling: leefstijlverandering. Mobiliseer de cliënten; laat ze meehelpen met de bereiding, de tafel dekken, afwassen en meer. Alles om ze minder passief de dag te laten beleven.”
Bewuster leven
Het afdelingsgebonden voedingsbeleid gaat dit jaar van start. De resultaten van de pilot zijn bemoedigend. “Daar werd zowel door de cliënten als hun families heel goed op gereageerd”, zegt René. “Good food is good mood. Sommige mensen gingen zó op in het gezonde eten, dat ze ook andere maatregelen namen, zoals stoppen met roken. Het creëert een groter bewustzijn onder de cliënten. Die gingen ineens nadenken over wat ze de rest van de week wilden eten. Voorheen was dat een vast gegeven, aan de hand van een menucyclus. Nu krijgen ze veel meer de regie over hun eten. Dat vinden ze leuk en leerzaam. Er ontstaat een groepsdynamiek, waarbij cliënten beurtelings koken voor de rest van de groep. Dit maakt ze betrokken, verantwoordelijk én trots. Ze delen ook informatie met elkaar, bijvoorbeeld over recepten en hoe je nóg beter kunt eten. Daar bloeien ze echt van op.”
Broodje kroket
Vanaf dit jaar krijgt elke afdeling de beschikking over een aantal tools, variërend van zelf boodschappen (kunnen) doen tot gezamenlijk koken. Per afdeling kiezen de behandelaars voor de tools die bij het behandelplan en de doelstellingen passen. Bij de cliënten met Korsakov helpt boodschappen doen om “om te gaan met de triggers van de maatschappij”. Kort gezegd: om wél die gezonde groenten te kopen, maar niet die fles wijn. René noemt nog een voorbeeld: “Bij ouderen met dementie moet het eten vooral lekker zijn. Het gezonde aspect is hier minder belangrijk, dus dat broodje kroket moet kunnen.”
Het nieuwe beleid vraagt om genoeg ‘kennis en kunde’ bij de medewerkers. Bij Vincent van Gogh worden die daarom geschoold, zodat ze die kennis ook kunnen overbrengen aan de cliënten. “Uiteindelijk willen we die cliënten zelf aan het denken én werken zetten”, zegt René. “Zodat ze later, in hun thuissituatie, weten wat goed voor hen is en een terugval kunnen voorkomen. Zo bespaar je ook weer ziektekosten. Mensen zeggen weleens: goede voeding is een kostenpost. Ik draai het liever om: met goed en gezond eten kun je geld verdienen.”
Uit Served 1 2024
