Woongroep Mozart maakte een kookboek en stuurde dit naar vergelijkbare organisaties in het land. Het boek bevat handvatten voor bewoners met een beperking om sámen gezond en gevarieerd te koken. Volgens initiatiefneemster Marja Nijland draagt zelf koken bij aan de zelfredzaamheid van bewoners.
Marja’s dochter Sophie staat er ook in, met een recept van haar favoriete gerecht: ratatouille. Sophie is één van de zestien bewoners van Woongroep Mozart; een ouderinitiatief in Huizen. “In 2010 openden we samen met de gemeente en de woningbouwcorporatie een woongroep voor mensen met een verstandelijke beperking”, vertelt Marja. “Wij, de ouders, zijn verenigd in een stichting en kopen de zorg in bij Amerpoort. De naam Mozart komt van de Mozarthof voor gespecialiseerd onderwijs in Hilversum. Onze kinderen gingen hier destijds naar school. Op een bepaald moment vroegen we ons af: waar kunnen zij later zo zelfstandig mogelijk leven? Toen is er op ons initiatief een nieuwe woongroep gebouwd, met zestien appartementen en twee woonkamers, elk met open keuken.”
Speciale kookmethode
Aanvankelijk waren de menukeuze en maaltijdbereiding vooral een zaak voor de begeleiders. Maar gaandeweg kwam de eigen inbreng steeds meer bij de bewoners te liggen. “Bij zelfstandig leven hoort ook dat ze zelf hun maaltijden kiezen”, vertelt Marja. “En als het even kan, die ook zélf bereiden. Maar hoe maak je dit begrijpelijk en uitvoerbaar voor iedereen? Om dit voor elkaar te krijgen, hebben onze begeleiders een kookmethode ontwikkeld, op basis van onze ervaringen en alles waar de bewoners tegenaan lopen bij het koken. Die methode bestaat uit het overzichtelijk maken van de ingrediënten, hoeveelheden en verhoudingen, aangevuld met foto’s en pictogrammen van de producten. Het bevat ook tips voor voldoende variatie, zodat ze niet telkens voor dezelfde gerechten kiezen, en verzamelt daarnaast de recepten van hun favoriete maaltijden. Zo ontstond gaandeweg een ‘levend kookboek’: een dynamische instructiemap die steeds verder werd uitgebreid en verbeterd.
‘Wie kookt er vandaag?’
De kookmethode is zó’n succes dat Woongroep Mozart haar kennis wil delen met vergelijkbare woongroepen. Onder meer in de vorm van een speciaal kookboek. In ‘Wie kookt er vandaag?’ staan de recepten van Sophie, Luca, Sander en alle andere bewoners van de woongroep. Plus een Q&A per bewoner. Zo lezen we dat Sophie graag met Jacqueline en Kim kookt, niet van gehaktballen houdt, maar wél van sushi, pizza en vis. Van de duizend boeken zijn er negenhonderd verstuurd naar andere woningen voor mensen met een beperking. Inclusief een map met gebruiksaanwijzing, seizoenskalender en pictogramkaarten voor aardappelen/frites, vlees, vis, groente, salade, vegetarisch en rijst/pasta/noedels. Elke map is klaar om aangevuld te worden met recepten.
Zo veel mogelijk zelf
In Huizen bepalen de twee woongroepen – van elk acht bewoners – nu om de week het menu. Op zondagen wordt er samen met de begeleiders (die onder andere toezien op de variatie) een menu voor de week erop uitgekozen. “Hier verheugen ze zich echt op”, vertelt begeleider Jacqueline. “En behalve wat er op het menu staat, kiezen ze ook wíe er op wélke dagen kookt. Dan kookt Sophie bijvoorbeeld op maandag en Luca op dinsdag. Wie kan lezen, haalt zelf de ingrediënten uit de voorraadkast, en anders doen wij het. Uiteindelijk gaat het erom dat ze zo veel mogelijk zelf doen. Overigens heeft niet iederéén zin om te koken, maar dat is niet erg. Een week heeft zeven dagen en we hebben acht personen per woongroep. Er kan dus altijd wel één iemand bedanken voor de eer.”
Complimentjes
In de praktijk vindt de overgrote meerderheid het juist hartstikke leuk om de maaltijd te bereiden. “Ze voelen zich belangrijk en geven elkaar complimentjes bij het eten”, zegt Jacqueline. “Het is enerzijds goed voor hun zelfvertrouwen en anderzijds voor de beleving.” Volgens Marja is het een misvatting dat iemand met een verstandelijke beperking niet kan koken. “Je moet ze uitdagen, prikkelen en inspireren, bijvoorbeeld met deze kookmethode. Actief deelnemen is voor de zelfredzaamheid beter dan passief aan tafel zitten en wachten tot het eten geserveerd wordt. Dit houdt ze scherp, sociaal en betrokken. Vandaar dat we onze ervaringen graag willen delen, als inspiratie voor anderen. Eén zorgcentrum heeft al 115 boeken besteld. Hoe leuk is dat?”
Ook een gratis kookboek? Bestel dan een exemplaar via [email protected]
