Nederlandse zorgprofessionals verenigen zich in PAN Nederland (Physicians Association for Nutrition the Netherlands). Er moet meer aandacht komen voor gezonde voeding in de zorg, vinden zij. Vice-voorzitter Carlijn Wagenaar vertelt: ‘Het is belangrijk dat we zelf het goede voorbeeld geven.’
Carlijn was in 2020 een van de oprichters van PAN Nederland. Ze is ook arts en onderzoeker; haar interesse ligt bij de preventie en behandeling van (chronische) ziektes door gezonde leefstijl en voeding. Volgens Carlijn is hier binnen de zorg te weinig aandacht voor. “Dat kan echt beter”, zegt ze. “Veel zorgprofessionals weten ook te weinig, onder andere door de bijrol die voeding speelt binnen de opleiding. Ook over het ‘uitvragen’ en voorlichten van de patiënt is er weinig bekend. Met vragen over iemands eten kom je toch een beetje op privéterrein. Dit moet je durven én leren. Bijvoorbeeld met een vorm van vragen stellen die je motivational interviewing noemt, waarbij je de patiënt zelf zijn keuzes laat benoemen.”
Hoe komt het dat hier zo weinig aandacht voor is?
“Dat is deels een tijdskwestie. Wij, de artsen, volgen bepaalde protocollen die weinig ruimte laten voor vragen over voeding. Dan is het vaak makkelijker om aan symptoombestrijding te doen en bijvoorbeeld medicijnen voor te schrijven. Binnen het huisartsenprotocol voor diabetes is leefstijl wel een eerste advies, maar ook dáár wordt het te weinig benoemd. Soms is de tijdsdruk een reden, maar het kan ook zijn dat de arts denkt dat patiënten niet openstaan voor leefstijlinterventie.”
Waarom is voeding tóch belangrijk om te benoemen?
“Omdat je met gezonde voeding ziektes kunt voorkomen en soms zelfs kunt terugdraaien. Tien tot dertig procent van hart- en vaatziekten, bepaalde soorten kanker en diabetes type 2 ‘komt uit’ onze genen. De rest heeft met omgeving te maken, dus ook met leefstijl. Dat is zeventig tot negentig procent! We hebben dus veel meer invloed op onze gezondheid dan de meeste mensen denken. Dat kunnen en mogen we niet negeren. Niet als zorgprofessionals, maar ook niet als consument en als overheid. De politiek moet meer doen om gezonde voeding te stimuleren. Al is het maar omdat de zorg vastloopt. Enerzijds leven we langer, anderzijds is het aantal gezonde levensjaren afgenomen; van gemiddeld 54 naar 43. Dit komt door een toename van het aantal chronische ziektes, deels door overgewicht en slechte voeding. Kortom: er moet een rem komen op ongezonde prikkels.”
Met welke voeding bereik je nu de meeste gezondheidswinst?
“Met een verschuiving naar onbewerkt en plantaardig eten. Elke stap in die richting levert winst op. Veel voeding is bewerkt, waardoor goede voedingsstoffen verdwijnen. Bij witbrood zijn de vezels eruit gehaald, daarom kun je beter volkorenbrood eten. Vers fruit is beter dan bewerkte fruitsappen. Bij plantaardig moet je denken aan méér peulvruchten, noten, zaden, groenten, fruit en granen, en mínder zuivel en rood vlees. Binnen populaties die vaak plantaardig eten, leven de mensen langer zonder chronische ziektes. Daar is het echt: hoe méér plantaardig, des te groter de winst. Overigens hoef je echt geen vegetariër of veganist te worden. Elke vleesloze dag heeft impact, ook voor het milieu.”
PAN Nederland telt inmiddels 150 leden. Wat verbindt jullie met elkaar?
“Dat we meer aandacht willen voor gezonde voeding in de zorg. We delen kennis op de website en social media, organiseren congressen en hebben een ‘Journal Club’ van webinars via Zoom. Daarnaast blijven we met elkaar in gesprek over gezonde voeding. Ook internationaal, met de andere PAN-besturen, want samen staan we sterker. We zijn echt een soort expertisecentrum geworden. Er is al veel bekend over de kracht van goede voeding en er komen steeds meer studies bij. Inclusief bewijzen voor het directe verband tussen voeding en gezondheid. Laten we daar ons voordeel mee doen, ook in de ziekenhuizen. Het ziekenhuis zou eigenlijk een gezondheidscentrum moeten zijn, met alleen maar gezond eten. Het is belangrijk dat we zelf het goede voorbeeld geven.”
Uit Served 3 2023.
